გადავარჩინოთ კიდური: დიაბეტური ტერფი ანგიოქირურგის თვალით

გადავარჩინოთ კიდური: დიაბეტური ტერფი ანგიოქირურგის თვალით

რატომ ხდება დაბეტის დროს ტერფი მოწყვლადი?

როდესაც ორგანიზმში გლუკოზის დონე ქრონიკულად მაღალია, ის ფარულად ანადგურებს ორ ძირითად სისტემას: ნერვებსა და სისხლძარღვებს. ანგიოქირურგიაში ამას სამი ძირითადი ასპექტით ვხედავთ:

1. იშემია (სისხლის მიმოქცევის დეფიციტი): დიაბეტი აჩქარებს ათეროსკლეროზს, რომელიც აზიანებს წვივისა და ტერფის მცირე და საშუალო კალიბრის არტერიებს.
2. ნეიროპათია (მგრძნობელობის დაკარგვა): პაციენტს უქვეითდება მგრძნობელობა და უმცირესი ნაკაწრიც კი ღრმა, ინფიცირებულ წყლულად ექცევა.
3. ინფექცია: გლუკოზის დონის მატება სისხლში აქვეითებს იმუნიტეტს, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში ინფექციური გართულებების და კიდურის დაკარგვის წინაპირობაც კი ხდება.

ანგიოქირურგიული მკურნალობის მეთოდები: როგორ ვუბრუნებთ სიცოცხლეს კიდურს?

ანგიოქირურგის მთავარი ამოცანაა რევასკულარიზაცია — ანუ იშემიურ ქსოვილებში სისხლის ნაკადის აღდგენა. თუ კიდურს სისხლი არ მიეწოდება, ყველაზე ძვირადღირებული მალამოები და ანტიბიოტიკებიც კი უსარგებლოა. დღეს ჩვენს არსენალში რამდენიმე მაღალტექნოლოგიური მეთოდია:

1. ენდოვასკულური (მინიმალურად ინვაზიური) ქირურგია

ეს არის თანამედროვე მედიცინის „ოქროს სტანდარტი“, განსაკუთრებით ხანდაზმული ან მრავალი თანმხლები დაავადების მქონე პაციენტებისთვის, რადგან არ საჭიროებს დიდ განაკვეთებს და ზოგად ნარკოზს.

• პერკუტანული ტრანსლუმინალური ანგიოპლასტიკა (PTA): ბარძაყის არტერიიდან, სისხლძარღვში შეგვყავს მიკროკათეტერი, რითაც სისხლძარღვის სანათურს მექანიკურად ვაფართოებთ. განსაკუთრებით შედეგიანია წვივის წვრილი სისხლძარღვების მთელ სიგრძეზე ბალონური ანგიოპლასტიკა. კიდევ უფრო შედეგიანია სპეციალური წამლით დაფარული ბალონების გამოყენება, რომელიც ხელს უშლის სისხლძარღვის კვლავ შევიწროვებას (რესტენოზს), რითაც ბალონური ანგიოპლასტიკის შედეგი დიდი ხნის განმავლობაში ნარჩუნდება. 
• სტენტირება: თუ ბალონური ანგიოპლასტიკის შემდეგ სისხლძარღვი სათანადად ვერ გაფართოვდა ან კვლავ იხშობა, იმავე ზონაში თავსდება სტენტი, რომელიც კარკასივით იჭერს არტერიას გახსნილ მდგომარეობაში, მითუმეტეს თუ სტენტი სპეციალური წამლით არის დაფარული. 
• ათერექტომია: სპეციალური მიკრო-ხელსაწყოებით ხდება არტერიის კედლიდან კალციფიცირებული, მყარი ათეროსკლეროზული ფოლაქების „ჩამოფხეკა“ (მექანიკური მოცილება) და ასპირაცია, რაც აღადგენს სისხლის თავისუფალ დინებას.

2. ღია (ტრადიციული) რეკონსტრუქციული ოპერაციები

მიუხედავად ენდოვასკულური ტექნოლოგიების განვითარებისა, არის შემთხვევები, როდესაც არტერიის ხანგრძლივი და სრული ოკლუზიის (დახშობის) გამო ღია ჩარევა გარდაუვალია.

• არტერიული შუნტირება: ეს არის „შემოვლითი გზის“ შექმნა. დახშული უბნის ზემოთ და ქვემოთ იკერება ალტერნატიული სისხლძარღვი. შუნტად საუკეთესო ვარიანტია თავად პაციენტის საკუთარი კანქვეშა ვენა (ავტოტრანსპლანტატი), ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში — მაღალი ხარისხის სინთეტიკური პროტეზი.

3. ჰიბრიდული ჩარევები

ეს არის ენდოვასკულური და ღია ქირურგიის კომბინაცია ერთ საოპერაციო მაგიდაზე. მაგალითად, როდესაც დიდ სისხლძარღვზე ვაკეთებთ ღია შუნტირებას, ხოლო წვივის წვრილ არტერიებს ერთდროულად ბალონით ვაფართოებთ. ეს გვაძლევს შანსს, ყველაზე რთული, მრავალდონიანი დაზიანებებიც კი ვმართოთ.

4. ჭრილობის ლოკალური ქირურგიული მართვა (ნეკრექტომია)

სისხლის მიმოქცევის აღდგენის პარალელურად, აუცილებელია ადგილობრივი კერის სანაცია. ჩვენ ვატარებთ დებრიდმენტს (ნეკრექტომიას) — ჭრილობიდან მკვდარი, ნეკროზული და ინფიცირებული ქსოვილების რადიკალურ მოცილებას საღი ქსოვილების საზღვრამდე, რათა აღდგენილმა სისხლის მიმოქცევამ რეგენერაციის პროცესი დაიწყოს.

მულტიდისციპლინური მიდგომა კავკასიის მედიცინის ცენტრში 

დიაბეტური ტერფის მკურნალობა მულტიდისციპლინური მიდგომის გარეშე შეუძლებელია. კავკასიის მედიცინის ცენტრში, მაღალკვალიფიციური პროფესიონალები: ენდოკრინოლოგი, სისხლძარღვთა ქირურგი, პლასტიკური ქირურგი, მიკროქირურგი, ინფექციონისტი,  ეტაპობრივად ერთვებიან პაციენტის მკურნალობის პროცესში.  

დიაბეტური ტერფის მოვლის რეკომენდაციები პაციენტისთვის: 

• ყოველდღიური ინსპექცია: ყოველ საღამოს დაათვალიერეთ ტერფები (საჭიროებისას გამოიყენეთ სარკე).
• დაატენიანეთ კანი: მაგრამ არასოდეს წაისვათ კრემი თითებს შორის (ნესტი სოკოს იწვევს).
• არანაირი თვითმკურნალობა: დაივიწყეთ მაზოლების თვითნებური მოჭრა და ბასრი საგნები.
• მართეთ დიაბეტი: ეს არის საფუძველთა საფუძველი. ჩვენი საუკეთესო ოპერაციაც კი დროებითი იქნება, თუ გლიკემია კონტროლიდან გამოვა.
• კატეგორიულად მოარიდეთ კიდურები ცხელ ან ცივ წყალში მოთავსებას, კონტრასტულ აბაზანებს
• ატარეთ კარგად მორგებული რბილი ფეხსაცმელი 
• ნებისმიერი საეჭვო ლაქების, გამონაყარის შემჩნევის შემთხვევაში დაუყოვნებლიც მიმართეთ ექიმს. 

მთავარი გზავნილი: ამპუტაცია არ არის დიაბეტის ბუნებრივი დასასრული, ის მხოლოდ დაგვიანებული მომართვის შედეგია. თანამედროვე ანგიოქირურგიას კიდურების გადარჩენის უდიდესი რესურსი აქვს, მთავარია დროული მკურნალობა.

გიორგი ჯინჭველაძე 

MD; სისხლძარღვთა და ენდოვასკულური ქირურგიის ხელმძღვანელი; სისხლძარღვთა ქირურგი; ანგიოლოგი